Tytuł Medicus Nobilis

Uhonorowanie Tytułem Medicus Nobilis

Prof. Dr med. hab. Mariusza M Żydowo i Dr med. Romualda Pruszyńskiego

Dnia 18 października 2011 r. w Ateneum Gedanense Novum o 14,00 odbyła się Konferencja Oddziału Gdańskiego Katolickiego Stowarzyszenia Lekarzy Polskich poświęcona zagadnieniom  „Humanizmu w medycynie”. Spotkanie rozpoczęło się, uroczystym wręczeniem odznaczeń POLSKIEGO TOWARZYSTWA LEKARSKIEGO. osobom, które lepiej widzą, więcej wiedzą, bardziej chcą i mogą stanowić wzorzec godny naśladowania, dla innych¹.
Uroczystego aktu wręczenia dokonali: prof. Dr med. hab. Janusz Siebert
 – Prezes Pomorskiego Oddziału PTL, a zarazem Dziekan Wydziału Lekarskiego GUMED oraz Dr med. Adam Czarnecki, Z/ca Prezesa Zarządu Głównego PTL
w Warszawie.
Ceremonia rozpoczęła się od uhonorowania prof. Romana Nowickiego odznaką „Zasłużonemu dla Polskiego Towarzystwo Lekarskiego”, której odznaczony nie mógł osobiście odebrać, ponieważ w tym czasie uczestniczył w Konferencji Naukowej w Grodnie².  
Szczególnie uroczysty charakter nadano uhonorowaniu tym najwyższym odznaczeniem lekarskim Profesorowi. Mariuszowi M. Żydowo. Pan Dziekan Prof. J. Siebert wręczając Profesorowi tytuł „Medicus Nobilis” znakomicie podkreślił Jego zasługi i osiągnięcia na polu dydaktyki oraz w dziedzinie naukowej, społecznej i humanitarnej.

 

Przypomniał, że „na szczególną uwagę zasługuje 19-letnie zaangażowanie Profesora. w rozbudowę naszej Uczelni. To dzięki Niemu rozbudowano Zakłady Teoretyczne GUMED i wyposażono je w najnowocześniejszy sprzęt i aparaturę. Prof. M. M. Żydowo wspaniale reprezentował Gdańską Biochemię w przodujących uczelniach europejskich, do których był wielokrotnie zapraszany. Działał też jako aktywny członek Polskiej Akademii Umiejętności, a także w Komitetach Redakcyjnych czasopism naukowych takich jak np. „Acta Biochemica Polonica”. Środowisko akademickie jest Mu wdzięczne za Jego postawę obywatelską i społeczną. Zorganizował i był pierwszym przewodniczącym Gdańskiego Stowarzyszenia Akademickiego oraz pomysłodawcą, a zarazem organizatorem corocznych konferencji dydaktycznych kierowników Katedr Biochemii Wydziałów Lekarskich z terenu kraju w Gdańsku. Ze szczególnym szacunkiem Pan Dziekan J. Siebert, podkreślił, że Prof. Mariusz M. Żydowo posiada indeks nr 1 pierwszego powojennego rocznika studiów lekarskich w latach 1945-1950, co znaczy, że był jednocześnie pierwszym studentem Wydziału Lekarskiego w powojennej Polsce. Akademia Lekarska w Gdańsku powstała jako pierwsza samodzielna wyższa uczelnia. Był też pierwszym Rektorem AMG z demokratycznego wyboru i pierwszym absolwentem naszej Uczelni wyróżnionym godnością Doktora Honoris Causa.

Słowa prof. Romana Kaliszana Rektora-elekta AMG wypowiedziane z okazji wyróżnienia Pana Profesora M.M. Żydowo godnością Doktora Honoris Causa jakże wymownie i w pełni potwierdza walory osobowościowe Profesora: „Osoba Pana Profesora jest dla mnie niedoścignionym wzorem uczonego, nauczyciela, organizatora akademickiego i obywatela. Od 1963 r., to znaczy od przybycia do Gdańska, fascynuje mnie potężna osobowość Pana Profesora, Jego mądrość i żelazna konsekwencja postępowania zgodnego z najwyższymi zasadami moralności i patriotyzmu. Pamiętam, jako ówczesny przedstawiciel adiunktów w Senacie, jak godnie, mądrze i dzielnie pełnił Pan Profesor rektorską posługę w najtrudniejszej sytuacji w historii AMG. Słowa nie są w stanie wyrazić wdzięczności i uznania pokoleń studentów i pracowników naszej Uczelni dla dzieła Pana Profesora.”

Profesor M. M. Żydowo pozostał nie tylko doskonałym nauczycielem przedmiotu ale jako Profesor i Rektor naszej Uczelni kładł wielki nacisk na wychowanie studenta, czyli wpojenie mu pewnych zasad moralnych. Reprezentował ten kierunek naukowca wg którego poznanie bez wartości jest w ogóle niemożliwe, co więcej – dla człowieka niebezpieczne. W sprawie nauczania prezentował stanowisko, że zadaniem Nauczyciela/mistrza winno być wskazanie odpowiedniej drogi swemu uczniowi tak, aby prócz wiedzy stał się on jeszcze nosicielem starożytnie rozumianej arete³, której wykształcenie ma zapobiec użyciu rozumu w służbie nieprawości.

Nie sposób przedstawić szczegółowo wszystkich dokonań naukowo-badawczych Profesora, ale Jego prace nad martwicą mięśnia sercowego i regulacją enzymu deaminaza AMP mają doniosłe znaczenie kliniczne w kardiologii. W tym miejscu pragnę podkreślić, że Profesor Mariusz M. ŻYDOWO wiele prac poświęcił najważniejszym i najtrudniejszym problemom bioetycznym wynikającym z rozwoju nauki⁴, a zwłaszcza z genetyki⁵. Jako wielki humanista i znakomity nauczyciel, jest i pozostanie wzorem godnym do naśladowania ponieważ:
1.    Był niezależny i wierny swym poglądom i nigdy nie ugiął się pod naciskiem tzw. zewnętrznych okoliczności, którymi tak łatwo się dziś usprawiedliwić.
2.    Jest i pozostanie przykładem świetnego nauczyciela akademickiego cieszącego się ogromnym Autorytetem, Uznaniem oraz Szacunkiem środowiska medycznego i nie tylko.
Prof. M. M. Żydowo w podziękowaniu za wyróżnienie powiedział Relacja "mistrz - uczeń" wydaje się jedną z najbardziej naturalnie wrośniętych w rzeczywistość człowieka. Szczególnego znaczenia nabiera dla tych, którzy bardziej świadomie uczestniczą w kształceniu innych. W swym wystąpieniu podkreślił, że wielki wpływ na kształtowanie się Jego osobowości wywarło grono Profesorów U.S. Batorego, którzy przybyli do Gdańska w 1945 r. a wśród nich bezpośredni Kierownik Zakładu Biochemii Prof. Włodzimierz Mozołowski – legionista I Brygady, Dowódca Kompanii Ochrony Marszałka Józefa Piłsudskiego, Kawaler Virtuti  Militari Jakże nadal aktualny jest Jego aforyzm „ Dobry nauczyciel zostawia uczniów lepszych od siebie” czy też „Każdy dobry uczynek musi być przykładnie ukarany. Było to grono Prawdziwych, Profesorów cechujących się umiłowaniem Ojczyzny, wszechstronnym wykształceniem i głęboką kulturą osobistą, którzy byli świadomi niebezpieczeństw wynikających z burzenia tradycyjnych wartości moralnych i obyczajowych. Można by wymienić tu wielu innych, którzy nas, wtedy młodych, utwierdzali, że rzeczy mogą przylegać do słów, a słowa do rzeczy.
Następnie, przed wręczeniem kolejnego dyplomu i sygnetu Nobilis Medicus, Dr Adam Czarnecki przedstawił ciepło i wnikliwie sylwetkę Doktora Romualda Pruszyńskiego, podkreślając Jego niezwykłe zaangażowanie od początku pracy zawodowej w działalność PTL, mogące służyć jako przykład i wzór pracy dla nas wszystkich. Jego zasługi organizacyjne dla Gdańskiego Oddziału PTL w promowaniu osób poświęcających się innym, cechujących się wysokim poziomem moralnym i etycznym są nie do przecenienia. Prezydium PTL jest mu wdzięczne za przedstawianie do odznaczeń PTL osób które sumiennie i godnie uprawiają sztukę leczenia oraz podtrzymują honor stanu lekarskiego. Na szczególną uwagę zasługuje pełnienie przez niego funkcji Przewodniczącego Sekcji Medycyny Komunikacyjnej PTL w Gdańsku od 1972 do 2000 roku. Pod Jego przewodnictwem odbyło się 223 posiedzeń szkoleniowo-naukowych, trzy zjazdy ogólnopolskie i 10 konferencji krajowych, które cieszyły się wielką frekwencją oraz niezwykłym uznaniem wybitnych autorytetów medycznych. Dr Pruszyński przez kilka kadencji był i pozostaje aktywnym członkiem Gdańskiego Oddziału PTL i Zarządu Głównego PTL w Warszawie.
W czasie ostatniego Ogólnopolskiego Zjazdu Delegatów PTL (30.09.11), w którym miałem przyjemność uczestniczyć (jako jedyny Delegat Oddziału Gdańskiego PTL), Profesor Woy-Wojciechowski uhonorował Dr R. Pruszyńskiego specjalnym Dyplomem za nadzwyczajne, zaangażowanie w pracach ścisłego Prezydium Towarzystwa na rzecz przywrócenia rangi zawodu lekarskiego i Autorytetu Polskiego Towarzystwa Lekarskiego. Jednocześnie złożył Laureatowi publicznie wyrazy wdzięczności za wieloletnią aktywność w Zarządzie Głównym PTL, podkreślając Jego Zasługi w następujących słowach. „Dr Pruszyński, Absolwent Wydziału Lekarskiego AMG (dyplom summa cum laude) od początku pracy zawodowej w Klinice Chorób Zakaźnych przejawiał niezwykłą pasję poznawczą i badawczą w dziedzinie tej kliniki i epidemiologii chorób zakaźnych oraz w każdej placówce służby zdrowia, gdzie los go rzucił”. Odczytanie tego wyróżnienia spotkało się z ogólnym aplauzem Delegatów.
Inną piękną kartą działalności społeczno-lekarskiej jest Jego ofiarne zaangażowanie i oddanie się ludziom najbardziej dotkniętym przez los. Ze swej strony pragnę podkreślić, że Kolega R. Pruszyński jest człowiekiem zahartowanym, odpornym na trudności życiowe i przeciwności losu. Jest Sybirakiem. Urodził się na kresach wschodnich II Rzeczpospolitej w Baranowiczach. Po aneksji tych terenów dnia 17 września 1939 r. przez bolszewików władze sowieckie wydały wyroki śmierci na tych obywateli Polski, którzy byli nosicielami najwyższych wartości duchowych. patriotycznych.

 

Wymordowano najlepszych, a Ich rodziny systematycznie wywożono na Sybir. Dr Romuald Pruszyński, jako 9-letni chłopiec dnia 13 kwietnia 1940 r. został deportowany przez NKWD wraz z matką i starszym rodzeństwem do Północnego Kazachstanu, gdzie przebywał aż do 30 czerwca 1946 r. Jak wyglądały te wysiedlenia znamy z opisów tych, którzy to piekło przeżyli. Pan Dr Romuald Pruszyński jak wielu z nich na ziemię gdańską trafił przez Sybir. Jako konsultant wizytował obłożnie chorych w miejscach ich pobytu (szpital, hospicjum, domy, i domy opieki społecznej, zakłady karne) na terenie całego woj. pomorskiego). Ponadto od początku powołania Związku Sybiraków w Gdańsku społecznie pełnił funkcje lekarza Sybiraków, łagierników, więźniów reżimu stalinowskiego, uczestników Powstania Warszawskiego i byłych AK-owców. Za tę działalność Stowarzyszenie „Gdański Lwy” uhonorowało Dr R Pruszyńskiego Doroczną Nagrodą lwa Z Sercem.
Gdański Klub Lions Neptun od chwili powołania go do życia (1989), reprezentuje pogląd, że upamiętnianie ofiar golgoty Wschodu jest zadaniem, priorytetowym, a tych wszystkich, którzy, pamięć o tych wydarzeniach pielęgnują i przywracają należy wspierać wszystkimi możliwymi drogami z nadzieją, że miłość zwycięży nienawiść i zapobiegnie dalszemu bezprawiu. W życiorysie medycznym Laureata niezwykle mocno zaakcentowane jest:
1.Niesienie pomocy medycznej ofiarom zbrodni stalinowskich. Pan Dr R. Pruszyński praktycznie do 2007 roku pełnił społecznie funkcję lekarza Sybiraków, początkowo w Poradniach, a następnie w siedzibie Związku.
2. Udzielanie pomocy prawno – medycznej ofiarom łagrów lub więzień sowieckich, co umożliwiało wielu poszkodowanym odzyskanie stabilizacji ekonomicznej.
Obłożnie chorych Dr Pruszyński odwiedzał w domach. Najbardziej poszkodowanym z trwałymi następstwami służył aktywną pomocą w uzyskaniu świadczeń przewidzianych ustawowo w ramach inwalidztwa wojennego lub poobozowego.
Wreszcie Pan Dr Romuald Pruszyński ma swój udział w opracowaniu wymogów opinii lekarskich dla osób cierpiących na tzw. zespół poobozowy (KZ syndrom patrz zarządzenie MZiOS) celem uzyskania należnego świadczenia związanego z następstwami pobytu w obozie. Pan Profesor Stefan Angielski – wieloletni charyzmatyczny Prezes Związku Sybiraków – w swych licznych wypowiedziach dotyczących naszego laureata podkreśla, „ że Jego serce, dobroć i gotowość w niesieniu pomocy innym jest powszechnie znane i głęboko doceniane. A poświęcenie, skromność i oddanie dla najbardziej dotkniętych losem jest przykładem i wzorem, pracy dla wszystkich”.
W  środowisku medycznym w Polsce Dr Pruszyński jest cenionym epidemiologiem i specjalistą chorób zakaźnych. Ma ogromne zasługi w zwalczaniu licznych groźnych ognisk endemii czerwonki i  wścieklizny na terenie naszego kraju. O jego służbie w tej dziedzinie najwymowniej świadczy udział w zwalczaniu ognisk epidemii chorób zakaźnych w kraju, w tym dużej epidemii czerwonki bakteryjnej na rozległym terenie woj. olsztyńskiego i suwalskiego⁶. 
Dr Romuald Pruszyński z głębokim wzruszeniem podziękował za tak zaszczytną ocenę jego działalności, mówiąc, że wręczone mu odznaczenie traktuje jako symbol wdzięczności dla całego środowiska czynnie zaangażowanego w PTL, oraz ofiarnie kontynuującego tradycje najstarszego towarzystwa lekarskiego. Szczególną wdzięczność wyraził swoim Profesorom, Mistrzom, którzy natchnęli go do tak społecznie pożytecznej pracy już w czasie studiów. Ale los najbardziej  pozwolił mu na realizację zadań PTL we wspaniałym środowisku kolejowej służby zdrowia. Zapis z tej niemal 30-letniej działalności został upamiętniony w dwóch Księgach Pamięci, które Autor przekazał jako oryginalny, dokument dla Muzeum Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego naszej Uczelni.
Na zakończenie tej laudacji chciałbym powrócić do osoby Prof. M. M. Żydowo⁷ i przytoczyć przezeń cytowane aforyzmy obejmujące: trzy wskazania, którymi w swojej dydaktyce posługiwał się człowiek, którego życie toczyło się przez niemal cały wiek XX; Józef Maria Bocheński (1902-1995), profesor filozofii w szwajcarskim Fryburgu, dominikanin, pilot, uczestnik pierwszej i drugiej wojen światowych, ciekawy myśliciel, rektor Uniwersytetu we Fryburgu [21-23].
Wskazania te brzmią:
1.    Oszukiwanie jest poważniejszym przestępstwem niż morderstwo dla tych, którzy zaangażowani są w czynności uczenia się i nauczania.
2.    Chociaż swój honor mają również złodzieje, nie znaczy to jeszcze, że honor jest czymś złym.
3.    Jeżeli sądzisz, że możesz oszukiwać w trakcie studiowania na uniwersytecie, ponieważ jest to tylko czas przygotowania do prawdziwego życia, nigdy nie będziesz do niego przygotowany, gdyż twoje życie nie będzie nigdy bardziej prawdziwe niż teraz.
Przytoczone przykłady udziału ludzi nauki w polityce prowadzą do wniosku, że wyniki działalności politycznej ludzi nauki zależą od indywidualnej wrażliwości moralnej człowieka, który w tym procesie uczestniczy, jak i od jego indywidualnego poczucia odpowiedzialności. Można zaryzykować stwierdzenie, że zarówno w nauce, jak i w polityce pozytywne konsekwencje działalności mogą mieć miejsce jedynie wówczas, gdy obydwie te dziedziny uprawiane są przez ludzi o odpowiedniej indywidualnej wrażliwości moralnej oraz o poczuciu własnej indywidualnej odpowiedzialności.
Zapewne dlatego tak ważne są wskazania dydaktyczne sformułowane przez Józefa Bocheńskiego zacytowane powyżej.
X) Tytuł Medicus Nobilis  wraz z sygnetem( z wyrytą na nim inskrypcją „Medicus Nobilis – PTL”) przyznawany jest, jak głosi tekst na dyplomie „za pełną oddania pracę dla poprawy stanu zdrowia polskiego społeczeństwa oraz 50 lat ofiarnej pracy dla podniesienia prestiżu stanu lekarskiego i dobra Polskiego Towarzystwa Lekarskiego”. Po raz pierwszy w historii PTL nadano ten Tytuł   uroczyście w Łazienkowskim Pałacu na Wodzie 2006 roku 6 lekarzom seniorom (wśród nich Profesorom: Stefanowi Wesołowskiemu, Kornelowi Gibińskiemu, Edwardowi Rużyłło, Janowi Glińskiemu, oraz Doktorom Medycyny: Józefowi Hornowskiemu i Marianowi Ruszkarskiemu). Regulamin tego tytułu stawia wprawdzie wymóg 50 letniego działania w PTL, ale też przewiduje w uzasadnionych okolicznościach nadanie go zasłużonym lekarzom – seniorom aktywnym także w innych towarzystwach medycznych. Prof. Jerzy Woy-Wojciechowski do chwili obecnej w naszej Uczelni Tytułem Medicus Nobilis uhonorował uroczyście w lutym 2010 r. Profesora Jerzego Dybickiego, wybitnego i utalentowanego chirurga, oraz żarliwego patrioty, Członka Honorowego Chirurgów Polskich i Gdańskiego Towarzystwa Naukowego. Ponadto, pośmiertnie Prezydium Zarządu Głównego PTL nadało ten Tytuł Profesorom: Julianowi Stolarczykowi( 2007) oraz Olgierdowi Narkiewiczowi(2010), co zostało przekazane na Pożegnalnych Radach Wydziału Lekarskiego Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego.

Przygotował Czesław Stoba

Fot. 1. Akt wręczenia Tytułu „Medicus Nobilis” Prof. Mariuszowi Żydowo
Fot. 2. Podziękowanie Laureata
Fot. 3 Moment uhonorowania dr med. Romualda Pruszyńskiego
Fot. 4. B. Gratulacje ze strony Abp. Tadeusza Gocłowskiego i Przewodniczącej Gdańskiego Oddziału KSL Prof. Grażyny Świąteckiej

PRZYPISY
1. ks. M. Maliński Tygodnik Powszechny 1982
2. Pruszyński R. Uroczyste wręczenie odznaczeń PTL w siedzibie Okręgowej Izby Lekarskiej. Pom. Mag. Lek. 2011, 201, 5-7
3. Patucha P. Sokratejska filozofia wychowania. http://www.racjonalista.pl/kk.php/s,3740
4. Żydowo M. „Etyczne problemy wynikające z rozwoju nauki” wydane przez PAN (Warszawa, s. 270 2003)
5. Żydowo M. „Przykłady konsekwencji współdziałania ludzi nauki z polityką w XX w. Nauka 3 92-99, 2010
6. Pruszyński R. „Epidemia czerwonki” Przegląd Epidemiologiczny 1977, nr 4
7. Żydowo M. Nauka 3 92-99, 2010